Naar aanleiding van het Opel Antwerpen debacle herhaalde Paul De Grauwe nogmaals zijn stelling dat de industrie overal in Europa verder zal afkalven. Of beter, zijn verwachting is dat de werkgelegenheid in de industrie verder zal dalen. Dat de productie zal verminderen is helemaal niet zeker, en dat de industrie in België en Europa zal verdwijnen is een fabeltje. Net zomin dat er hier geen landbouwproducten meer worden geproduceerd, ook al werkt minder dan 2% van de bevolking nog in die sector.

Dat de werkgelegenheid in de industrie daalt is grosso modo het gevolg van spontane processen die in feite onontbeerlijk zijn voor een zich ontwikkelende economie. Het eerste proces is een dalende vraag naar industriële producten. Zeker naar klassieke industriële producten, zoals auto’s. Onmiskenbaar evolueren we naar een postindustriële economie waar de dienstensectoren een veel belangrijkere plaats innemen. De belangrijkste groeipolen voor de toekomst zijn wellicht gezondheidszorg, de milieusector en het onderwijs. Nogmaals, dat is een spontaan proces. Dankzij de groeiende welvaart kunnen we onze aandacht meer richten op immateriële diensten en waarden. We kunnen weer met zijn allen een stapje hoger op de piramide van Maslow.

Het tweede spontane proces is de stijgende productiviteit in de industrie, meer bepaald een stijgende arbeidsproductiviteit. Dat maakt het mogelijk om meer of evenveel te produceren met minder arbeiders. Ook de stijgende arbeidsproductiviteit is een goede zaak. Het maakt het volgende mogelijk: hogere lonen (arbeiders), hogere winsten (bedrijven), lagere prijzen (consumenten). Meer welvaart dus, en meer welvaart voor iedereen.

De combinatie van beide processen is dus goed voor de economie, ook al leidt ze in sommige takken van die economie tot minder werkgelegenheid. Maar dat wordt gecompenseerd door de creatie van jobs in nieuwe takken. Al wat nodig is, is dat we die processen zijn gang laten gaan. Want veronderstel even dat we de voorbije honderdvijftig jaar - plusminus de start van de industriële revolutie - hadden geprobeerd om de werking van die processen in de landbouw tegen te gaan (we hebben overigens pogingen daartoe ondernomen), en dat we daarin zouden zijn geslaagd. Dan werkte nu nog ongeveer 90% van de bevolking in de landbouw. Durft er iemand aan te twijfelen dat we dan ook nog steeds even arm zouden zijn als 150 jaar geleden?

Nochtans lijken ook veel economen maar moeilijk deze evolutie te kunnen aanvaarden. Geert Noels bijvoorbeeld wil uitdrukkelijk de "maaksectoren" behouden. Hij denkt dat we daardoor een rijkere economie zullen hebben. Maar dat is eigenlijk naast de kwestie, omdat we die maaktsectoren perfect kunnen behouden, zonder dat we daarvoor persé elke bedrijfssluiting moeten tegen gaan. De sluiting van Opel Antwerpen is immers niet het einde van de industrie in België, zelfs niet van de autoindustrie. Misschien is het wel het begin van het einde van de auto-assemblage. So what? Dan maar 500 miljoen euro pompen om jobs te redden die in de toekomst toch zullen verdwijnen? En gaan we vervolgens elke grote bedrijfsluiting proberen te voorkomen door telkens opnieuw een half miljard euro te voorzien? We hebben dat in de landbouw gelukkig niet gedaan (of in elk geval niet genoeg), en hopelijk doen we dat voor de industrie ook niet.

Gebruik die 500 miljoen beter om de loonkosten en de energiekosten voor alle bedrijven te verminderen, en laat voor het overige de onzichtbare hand zijn werk doen.

  Volgens deze critici toont de financiële crisis nogmaals aan dat markten instabiel en inefficiënt zijn, en dus moeten er strenger worden gereguleerd. De critici hebben gelijk in zoverre ze financiële markten viseren. De laatste jaren maakte de zogenaamde “efficiënte markten hypothese” (EMH). Deze hypothese zegt kortweg dat financiële markten wel degelijk efficiënt zijn:  de prijs is altijd juist; en reflecteren fundamentele evoluties.

Dezelfde critici gaan echter in de fout wanneer ze met hun kritiek  alle markten bedoelen. Daarbij ziet ze over het hoofd dat gewone goederenmarkten fundamenteel verschillen van financiële markten (of markten waar financiële activa worden verhandeld, de zogenaamde “asset markets”).  Experimenten tonen aan dat goederenmarkten in feite bijzonder efficiënt en stabiel zijn, en dus behoorlijk goed functioneren. Van belang is dat de producten die worden gekocht, aangekocht worden om ge- en verbruikt te worden, en niet om ze nadien opnieuw verder te verhandelen. Een goed of dienst wordt met andere woorden geproduceerd, aangeboden, gekocht en verbruikt. Het betreffende goed of dienst verdwijnt vervolgens van de markt. Dit proces wordt talloze malen herhaald.

Speculatie is op dit soort markten afwezig. Kopers en verkopers maken wel degelijk fouten. Maar doordat het proces voordurend wordt herhaald, kan men uit fouten leren.

Financiële markten werken fundamenteel anders. Activa komen nu in aanmerking op opnieuw te worden verhandeld. Een huis wordt nu niet meer gekocht om er in te wonen maar om ermee te speculeren. Op die manier ontstaan zeepbellen. Laten we als voorbeeld een tulp nemen om deze bloem één van de meest bekende zeepbellen heeft veroorzaakt.  Zo lang tulpen gewoon werden gebruikt om te kopen en bijvoorbeeld als sierraad in huis te dienen, bleek de tulpenmarkt zeer stabiel. Zodra echter tulpen de kenmerken kregen van een “asset” en de tulpenmarkt meer begon te gelijken op een financiële markt, ontwikkelde zich een zeepbel.  Iemand die een product koopt voor consumptie, wil dat product – gecorrigeerd voor kwaliteit – kopen tegen een zo laag mogelijke prijs. Maar als datzelfde product wordt gebruikt voor speculatieve doeleinden, dan wordt het net interessant als het product duur is. Want dat betekent dat het product in trek is, en dat je het later tegen een nog hogere prijs kunt doorverkopen.

Op gewone markten worden producten goedkoop gekocht en duur verkocht. Op financiële markten worden net dure producten gekocht in de hoop om het nog duurder te verkopen. Niemand koopt goedkope aandelen, terwijl iedereen dure aandelen koopt. Dat laatste wijst er immers op dat het bedrijf dat de aandelen uitgeeft succesvol is, veel winst maakt en grote dividenden uitkeert. Een bedrijf waarvan de aandelen goedkoop zijn, is waardeloos. Maar als iedereen hetzelfde denkt en enkel duren aandelen koopt, ontstaat er een zelfvoedend proces: een zeepbel. De vraag naar dure aandelen stijgt, waardoor de prijs stijgt, waardoor de vraag opnieuw toeneemt, de prijs verder toeneemt enzovoorts. Tot er iets gebeurt. Het bedrijf in kwestie bleek geknoeid te hebben met de cijfers (Enron, Lernout & Hauspie), of de bank had te veel belegd in toxische producten (alle banken).

Financiële markten zijn, in tegenstelling tot gewone markten, bijgevolg intrinsiek instabiel. Een verbod op short selling verhoogt deze instabiliteit. Short sellers zijn immers speculanten die speculeren op een daling van de prijzen. Daardoor remmen zij voor een stuk een zeepbel af. Maar als je die rem wegneemt, is het hek natuurlijk volledig van de dam.

Het simpele feit dat "assets" kunnen worden doorverkocht en niet gebruikt worden voor finale consumptie is voldoende. Dit maakt financiële markten instabiel. Maar de afwezigheid van dit simpele feit, maakt meteen ook dat gewone markten in de praktijk net bijzonder stabiel en efficiënt zijn. Wat de critici ook beweren.

David Henderson defends Avatar from the charge of being an anti-capitalist movie:

So what is Avatar? In fact, Avatar is a powerful antiwar movie – and a defense of property rights. For that reason, I found it easy to identify with those whose way of life was being destroyed by military might.

(...)

One other thing that makes me doubt that Avatar is an attack on capitalism is the music that’s played when the high-tech army advances on Pandora. It sounds as if it’s straight from the Soviet Union’s now-defunct Red Army.

Avatar is an eloquent defense of the right of people in other civilizations to live as they please.

Still, I’m not so sure. Apparently property in Pandora is common property, not private individual property. Capitalism is not based on common tribal property, however you define capitalism. And as Henderson himself points out the army that attacks Pandora is a private army. You can argue, as Henderson does, that this does not mean that Cameron is attacking capitalism, but corporatism. But I doubt that Cameron is politically savy enough to make that distinction. Corporatism and capitalism are probably the same in his eyes, and he is in this at least partly right.

As a defense of the right of people to live as they please, Avatar surely can be seen as a libertarian movie. But I doubt that that is enough to make it a defense of capitalism.

Humo: Wat vindt u de belangrijkste gebeurtenis, evolutie of trend in het voorbije jaar?

Guy Mortier: Barack Obama, wat een verademing! De steekvlamjournalistiek die steeds verder om zich heen grijpt. Zie ook: de domme kwaadaardigheid die uit veel blogs en internetforums walmt. Ga aan de toog zeuren of in Het Laatste Nieuws in plaats van online!

Zucht. Hoe moeilijk heeft de elite het toch, vooral dan het progressieve deel ervan dat zich als democraat pur sang beschouwt, met het feit dat het internet van het volk is, en niet van hen. Zie ook dit opiniestuk van de minister van media, die van het internet en de nieuwe media niet eens melding maakt. Het gaat er enkel over dat de brave burgers geleerd wordt om dat wat ons door de elitejournalisten wordt wijsgemaakt, goed te begrijpen. Want onbrave burgers, die de gevestigde opvattingen wel eens durven doorprikken, dan kan natuurlijk niet. Zelfs niet in een democratie.

Winters weer in China. Record lage temperaturen. Pakken sneeuw. Nooit gezien in de voorbije 25 jaar. En ja hoor. De Vrt-journalist had de oorzaak gevonden. Klimaatverandering!  (Klimaatopwarming klonk blijkbaar iets te ridicuul.) CO2!

Waar blijven ze het halen?