It’s time to dispel the notion that deflation depresses the economy. To be sure, the theory is there, but closer scrutiny reveals that deflation does not necessarily leads to depression. In fact, it’s even hard to find a tight correlation between the two, let alone that it is possible to establish a causal link.

What are the theoretical arguments in favor of such a link? First, like inflation can lead to inflationary expectations and through that channel towards hyperinflation, deflation similarly can lead to deflationary expectations, and so further to an economic depression. Because people expect the deflation to continue they will hold off on purchases to take advantage of the expected lower prices. Moreover, people will be reluctant to borrow.  The debt burden increases when prices fall. As a result, demand will continue to fall, and so does economic activity.

The second argument asserts that some prices are sticky. If there are changes in demand and supply some prices are resistant to decreases. The two major examples are the price of debts and the price of labor or wages.

When there inflation debts denominated in the inflating currency become cheaper to repay, in real terms. Now the decrease in the real price of these debts can be offset by higher nominal interest rates. With deflation on the other hand the real price of debts increases, and nominal interest rates would have to decrease to offset that increase.  That is what the Federal Reserve and the European Central Bank have been doing over the past few months, so-called to eliminate  the threat of a depression. But there is a catch. Or even a catch-22. While possible in theory, in practice it’s hard to lower nominal interest rates below zero.  Now if the rate of deflation is high enough, so that it cannot be offset by lowering the interest rates, fewer debts can be repaid, and more people and companies will default on their obligations. This is the infamous liquidity trap. Again, deflation leads to depression.

What about wages? It has been argued that the development of unions have made wages rigid. Workers will resist a cut in nominal wages. Now suppose we have a situation of deflation. Output prices fall, but because of downward rigidity in wages the price of the most important input factor – labor – will stay the same. If companies want to stay in business they will have to cut labor costs in other ways, namely  by laying off workers. Deflation, this time through a rise in unemployment and the bankruptcy of firms, again leads to depression.

That’s the theory. What about the facts?

Between 1870 and 1896 the United States witnessed a period of almost continuous deflation. Yet, production and trade expanded enormously. It was a time of economic growth.  The same happened in the U.K. Britain had a deflation of 20% and a rise of real income of 65%. For the U.S. the figures are 32% and 110%. So not only was there no negative relationship between deflation and economic growth, but the country with the highest rate of deflation witnessed the highest growth rate. The fact of the matter is that productivity growth was high during that period – it was after all the second phase of the industrial revolution – and high productivity leads to lower prices (by the way, prior to the great depression productivity rose 45% between 1919 and 1929 but because of government policies prices did not fall). It’s the same with information technology in our current era: computers have become vastly more inexpensive, because productivity growth has been huge (Moore’s law anyone?). Well, during the end of the nineteenth century  steel and automobiles (to name just two) played the same role as ICT now.  Thanks to major innovations the price of steel decreased from § 160 per ton in 1875 to § 17 tons in the 1890’s. So closer scrutiny leads to the conclusion that deflation, if it is the result of higher productivity, can perfectly be aligned with economic growth.

Now what if this is not the case? What if deflation is not the result of a rise in productivity but from, say, a collapse of the financial system, or some other economic and financial crisis. Well, let’s take a look at the deflation that followed the stock market crash of 1929. In a way deflation led to depression. The price of debts turned out to be downwardly sticky , resulting in bank failures all over the world. In the United States deflation was closely associated with a sharp depression. The economy only recovered when prices started to rise again. But in Britain things turned out to be different. Prices fell between 1931 and 1935 but real income increased. In Germany GDP began to recover fast in 1933 while prices were still falling. So the relationship between deflation and depression turns out not to be that simple. Some other facts obviously did play a role as well.

What were they? Here we leave the downtrodden path of Keynesian macro-economics and turn our gaze to the Austrians. They will argue that the current crisis was the result of a structural misalignment in the economy.  So it was also in the 1930’s. And government policies prevented the necessarily reallocations between sectors to resolve the structural misalignment (see below).  What contributes to such a structural misalignment? A credit boom for instance. In a credit boom lot’s off people and companies get credit and loans on favorable conditions, when they shouldn’t have. In this way inefficient producers can conceal their inefficiencies. But when the boom ends all those companies and people are forced into bankruptcy.  In a worst scenario the financial system collapses, like happened in the present. It must be clear, however, that expanding credit again, without doing something about the structural alignment in the economy, will not resolve the problems. In fact, expanding aggregate demand by increasing credit in such circumstances may worsen the problem by extending the life of inefficient enterprises, and so delaying the moment of the final adjustment. Translated in current terms, it would be wrong to stimulate demand for housing and cars again (even green cars). What we do need know is a reallocation away from housing and transport. To get this reallocation going government should step aside and stop worrying about deflation.

This is not some weird Hayekian view. Hayek indeed argued that the Great Depression only became a great depression because of misguided government interventions to expand credit.  And he was not alone in this view. Even Charles Kindleberger argued that structural misallocation could have been the cause of the Great Depression, but he refrained from expressing a clear opinion on this point.

The view that structural misalignment and not deflation causes crisis becomes stronger if one considers the fact that the evidence on sticky wages – a mechanism in which deflation leads to depression, see higher -  is rather weak. In Britain for instance, unemployment increased while prices fell between 1929 and 1932. Between 1932 and 1935 unemployment declined  while prices fell further. After that it kept going down but prices started to increase again, and then went back up while inflation kept rising as well. So the statistical correlation between unemployment and prices was zero. In the United States however the correlation was almost one: deflation led to unemployment because wages (the price of labor) are downwardly sticky. But then the situation between Britain and the United States should be the reverse. After all, unions were more powerful in Britain than in the U.S. Then why were wages apparently less sticky in Britain than in America? It doesn’t make much sense.

Look at it this way. It beggars believe that people should refuse nominal wage cuts when unemployment hovers around 15% to 25%. The alternative for working at a lower wage is no work at all. In such circumstances people will be prepared to work for any wage. Besides, when there is deflation, real incomes will rise. With the same wage, people can buy more, because prices are lower. So as the case stands workers did not resist wages cuts during the Great Depression. Still, as the evidence above indicates, nominal wages were sticky in the United States. The reason was that not workers, but employers resisted lower wages. They did that because they were under pressure from President Hoover. In a series of conferences with industrial leaders he exacted from them solemn promises not to cut wages. On the whole these promises were kept till 1932. All the while Hoover and the Federal Reserve expanded credit.  Government policies made wages sticky, not unions. And government policies prevented the necessary allocations to resolve the structural misalignment.  Hoover did this by the way, not Roosevelt. He was praised for it by no other than John Maynard Keynes.

Today of course wages are also sticky because of government interventions. High unemployment benefits hinders structural adjustment in the labor market because workers will now resist wage cuts. The alternative may be no job, but not in any case poverty.  Why accept a cut in your wage if you can still earn a decent living while being unemployed? But when deflation strikes and markets cannot clear, the result will be unemployment.  And if governments refuses to let markets work, then this situation can only be resolved by inflationary policies. The only way for governments to keep the system running is by steadily expanding credit and aggregate demand. Inflation is the result of this system. And recurring crises as well, because the structural misallocations won’t go away if the market cannot work. Seen in this way it’s quite extraordinary that the intellectuals have succeeded in brainwashing the people into believing that the current financial and economic crisis is the result of the free market.

Sources:

Ben Steill & Manuel Hinds: Money, Markets & Sovereignty
Paul Johnson: A History of the American People

Paul Krugman - je weet wel, nobelprijswinnaar economie - waarschuwt voor decennia van verloren groei, tenzij de overheden de economie nóg sterker gaan stimuleren. Ongetwijfeld heeft Paul Krugman veel verstand van economie, en precies daarom stel ik me de vraag hoe zo iemand die ook maar een greintje verstand heeft van economie tot dergelijk besluit kan komen. Krugman verwijst naar Japan. De V.S. en Europa dreigen in een Japans scenario terecht te komen, aldus de nobelprijswinnaar. Een scenario dus van deflatie waarbij rentevoeten van nul niet in staat zijn de economie uit het moeras te trekken. Wat Krugman nodig acht is een nationalisatie van de banken en een groot pakket van openbare investeringen à la WOII.

Ik zie het anders. Het is precies het voorbije decennium dat een decennium van verloren groei zal blijken te zijn, want gebaseerd op een luchtbel opgepompt door het kunstmatig soepel monetair beleid van de Amerikaanse centrale bank. Michael Mandel van Business Week toont hier aan dat de groei van de productiviteit - de bron van echte welvaart - de voorbije tien jaar fel werd overschat. De Amerikaanse economische groei was consumptiegedreven - dankzij geleend geld en overmatige kredieten - en niet gebaseerd op innovatie en technologische vernieuwing.

Deflatie, wanneer het een gevolg is van een groei van de productiviteit, vormt hoegenaamd geen probleem. Eind 19de eeuw lieten de V.S. en Groot-Brittannië een deflatie optekenen van respectievelijk 20% en 65% en een economische groei van 32% en 110%! Niks, geen decennia van verloren groei. Integendeel. Uit recent onderzoek is bovendien gebleken dat de jaren dertig van vorige eeuw - bekend als de Grote Depressie - technologisch bekeken tot de meest innoverende jaren van de twintigste eeuw behoorden. De technologieën ontwikkeld tijdens dit decennium zijn in feite verantwoordelijk voor de jaren van voorspoed en het Amerikaans economische leiderschap NA de tweede wereldoorlog. De bewering van Krugman dat het programma van openbare werken genaamd WOII verantwoordelijk is voor het einde van de depressie is dan ook pure kwatch.

Wat we nodig hebben, kortom, is niet het verderzetten van de consumptiegedreven economie, met dit keer de overheid als "big spender" in de plaats van de gewone burgers, maar het herstel van de productiviteit.

What happened with the IMF? Criticized for years by the likes of Joe Stiglitz for its advocacy of neoliberal policies, it has lately taken a sharp u-turn. In its latest World Economic Outlook the IMF proscribes Keynesian recipes to combat the economic crisis. The IMF now wants governments to stimulate the economy by loose monetary policies on the one hand and a major fiscal expansion on the other. Seeing the neoliberal IMF now advocating deficit spending is quite a puzzle.

I see three  possible reasons for this U-turn.

First, after thorough and careful research the IMF has come to the conclusion that its earlier advocacy of neoliberalism was all wrong. Countries should not cut government spending when in crisis, like the IMF counseled South-Korea during the Asian financial crisis of the late 1990’s.

Second, it’s the result of an ideological shift. The IMF in effect was the result of proposals put forward by Keynes himself. But at the end of the 1970’s the IMF became an bastion of neoliberalism, as chronicled by Stiglitz. Maybe now the IMF has gone back to its Keynesian roots.

Third, there is the nagging possibility that the IMF is now advocating expansive government policies, because the crisis is hitting the rich developed world the hardest. Neoliberalism was alright for developing countries, but now that rich countries like the United States – the IMF’s biggest sponsor by the way – are facing a possible depression it  becomes a completely different ballgame.

So which is it? I really don’t know. Any help is appreciated.

Joods Actueel is er al weer met de kippen bij om het vermeende gebrek aan objectiviteit van de Belgische pers in het Israli’s - Palestijns conclict aan de kaak te stellen. En ja, het is waar, raketten bestempelen als "raketjes" getuigt alleszins van een gebrek aan perspectief. en nuance. Maar misschien slaat dat verwijt ook wel op het Joods Actueel terug. Laten we eens een ruimer perspectief nemen in deze "ingewikkelde kwestie". Het waren raketten en geen raketjes. Zoveel is duidelijk. Anderzijds heeft Israël veel meer militaire kracht en wapens ter beschikking om keihard terug te slaan. Wat het dan ook regelmatig doet. In januari nog leidde de invasie in Gaza tot de dood van ongeveer 1.000 Palestijnen, en dit als vergelding van de 4 Israeli’s die omkwamen als gevolg van raketten van Hamas.

Ongetwijfeld houden Israëli’s trauma’s over aan die raketaanvallen en zal het toerisme er zeker onder leiden. Maar de onderdrukking van de Palestijnen door de Israeli’s zal ook wel wat trauma’s met zich meebrengen vermoed ik. Israel gebruikte trouwens bij haar vergeldingsacties witte fosfor en dat heeft ook wel wat andere gevolgen dan enkel trauma’s en andere verwoestende psychologische effecten.

"Door er eigenhandig ‘raketjes’ van te maken, zonder het verwoestend psychologisch en financiaal effect op de regio te vermelden, een regio waar honderdduizenden Israëli’s wonen, minimaliseert Belga de hele zaak en helpt mee de ongenuanceerde berichtgeving over deze ingewikkelde kwestie te propageren", schrijft het Joods Actueel. Het valt te hopen dat ze voor zichzelf dezelfde hoge journalistieke standaarden aanhouden dan diegene die ze eisen van Belga.

Coney Island. Een vergeten stuk New York, maar dit artikel doet mij ernaar verlangen om dat vergeten stukje eens een bezoek te brengen, ten minste als ik dit jaar de kans zie om naar de Verenigde Staten te reizen. Overigens niet enkel dit artikel roept dat verlangen op, maar ook de cultfilm The Warriors uit 1979, één van mijn favoriete films uit mijn jeugd. Deze prent van Walter Hill (die bekendheid verwierf met 48 Hours, ook de doorbraak van Eddie Murphy) gaat over een bedeleden die  achternagezeten door politie en andere bendes zich doorheen New York terug naar hun eigen terrein moeten vechten: Coney Island. The Warriors groeide uit tot een knap gemaakte cultfilm die ook nu nog een grote schare fans heeft. Regisseur Tony Scott werkt overigens aan een remake van de film die zich ditmaal in Los Angeles situeert.

De originele film opent met beelden van het reuzenrad dat deel uitmaakt van het pretpark dat één van de symbolen van Coney Island vormt.  Het reuzenrad werd trouwens gebouwd in 1920 en is dus bijna honderd jaar oud. Coney Island wordt in de film afgeschilderd als aan armoedige en grauwe plaats. En The Warriors zelf staan symbool voor de indianen. Overigens is Coney Island ook nu nog een verloederde plaats, maar het is niet alleen de thuisbasis van The Warriors, ook de hot-dog is er uitgevonden blijkbaar:

New York, een wereldstad en een droombestemming voor velen. Een stad ook waarvoor een citytrip niet volstaat (twee ook niet), en waar je je kan verliezen in een algemeen overaanbod. Een overaanbod musea, winkels, restaurants, monumenten en/of ’to-see’-bestemmingen. Veel toeristen eindigen dan ook met de belangrijkste bestemmingen maar zien nooit een speciale of unieke kant van New York. Coney Island is er een van.

Badplaats en pretpark
Dit stukje Brooklyn is tegelijk badplaats, pretpark en de plaats waar ze de hotdog hebben uitgevonden. De hele wijk ademt vergane tijden, verloedering en charme uit. Het gelijknamige amusementspark bestaat uit enkele elektronische en plastic draaimolens, een spookhuis, een reuzenrad met bewegende cabines uit 1920 en een houten rollercoaster. De parachutetoren (een overblijfsel uit de wereldtentoonstelling uit 1939-1940) en de uitzichttoren staan er nog, maar worden allang niet meer gebruikt. Last but not least ligt aan de promenade ook het New York City Aquarium.

Versleten charme
Veel van de attracties zijn niet altijd open, of zelfs voorgoed gesloten, maar door de houten beschilderde en half versleten panelen krijg je wel een goed idee van hoe het eens was. Ondanks de versletenheid, straalt deze plek nog altijd veel charme uit en bijna wou je dat je een klein kind was om van de simpele attracties te genieten.

Hotdogs
Maar je bent nooit te oud voor een hotdog, en de Coney Islanders (zoals ze zichzelf noemen) gaan er prat op deze uitgevonden te hebben. Famous Nathan’s is de plaats waar het gebeurde 1916 en het staat er nog altijd. Op de Amerikaanse nationale feestdag (4 juli) wordt jaarlijks een wedstrijd ’hotdog eten’ gehouden. Het record staat op 66 (voor de mannen) en 39 (voor de vrouwen).

Promenade en pier
Een wandeling over de houten promenade, langs houten barakken die een drankje en een snack aanbieden, is altijd een ontspannende aangelegenheid. Zeker als je begeleid wordt door oude rockers als de Rolling Stones of the Eagles.

Ook de houten pier, met zicht op Jamaica Bay, Staten Island en het amusementspark (als je je rug naar de zee keert) is een wandelingetje waard. Kom je in het weekend, dan kan je er vers gevangen vis kopen. Op vraag wordt die ook voor je gekuist. Test wel de versheid, want de vissen worden niet allemaal op ijs bewaard.

Metro
Het nadeel van dit charmante schoons is dat het een tijdje duurt om het te bereiken. Afhankelijk van waar je vertrekt doe je er gemakkelijk een half uur (vanuit Brooklyn) of meer dan een uur (vanuit Midtown of Upper Manhattan) over. Eens ’even’ te gaan kijken, kan dus niet maar een zomerse of zonnige (halve) dag doorbrengen zeker wel. Het zandstrand is er zeer geschikt voor, en de Atlantische golven zorgen voor dat rustgevende zeegevoel.

Opsmukken
Voor nostalgische zielen, jonge gezinnen die een dag rust van de drukte uit Manhattan zoeken of liefhebbers van hotdogs en/of pretparken allerhande. Wacht niet te lang, want de plannen om Coney Island naar de 21ste eeuw te brengen liggen klaar. En hoewel de New Yorkers nu de waarde van oude gebouwen beginnen te beseffen, woedt er een nergens geëvenaarde bouwwoede.