Q heeft gelijk. Het is onbegrijpelijk dat Unizo klacht indient tegen ondernemers die creatief met hun activiteiten omgaan:

Ondernemersorganisatie Unizo en Nelectra, de federatie voor de elektrosector, dienen een klacht in bij de Dienst Controle en Bemiddeling tegen de koppelverkoop in twee telefonieketens. Dat melden ze naar aanleiding van berichten dat verschillende winkels gsm’s verkopen voor 1 euro aan wie er een abonnement bijneemt.

Q reageert:

Van Quickenborne zegt "niet te begrijpen dat een ondernemersorganisatie klacht indient tegen creatieve ondernemers". Volgens hem is koppelverkoop goed voor de consument en de onderneming.

Unizo vindt dat koppelverkoop enkel kan onder zeer strikte omstandigheden:

Zo mogen, als het van hen afhangt, enkel gelijke producten gratis aangeboden worden bij een aankoop, voor zover daarmee het wettelijk verbod op verkoop met verlies niet geschonden wordt. Niet-gelijke producten zouden enkel gratis geschonken kunnen worden bij een aankoop, als het gaat om gadgets, als ze een kleine waarde hebben of als beide producten een geheel vormen.

Maar dit is gewoon een bestendiging van de huidige wettelijke regeling, die zeer onduidelijk is, tot rechtsonzekerheid leidt en tot absurde rechterlijke uitspraken. Elk onderdeel van de bestaande regeling heeft al tot interpretatieproblemen bij de rechtbanken geleid. Wat vormt een “geheel”?  Hoe definieert men “gelijke producten of diensten”? Hoe dient “kleine door de handelsgebruiken aanvaarde producten of diensten” te worden geïnterpreteerd? Wanneer is er al dan niet sprake van een “monster” of een gadget? Er is momenteel ook een uitzondering voor producten van de Nationale Loterij. Blijkbaar mag voor producten afkomstig van overheidsinstellingen meer dan voor producten van gewone handelaars. Is dat dan geen oneerlijke concurrentie voor kleine zelfstandigen?

Enkele voorbeelden uit het rapport van Herman De Bauw. Brilmontuur en glazen vormen één geheel, maar een Gsm-telefoon en een gsm-abonnement blijkbaar niet. Keukenmeubels en bijbehorende elektrische appareten vormen één geheel, maar een videorecorder en een televisie niet. Een droger is een toebehoren van een wasmachine, maar een reservebril is geen toebehoren van een eerste bril. Een reistas mag gratis worden aangeboden samen met een reis, maar een jonge duif bij aankoop van de duivenkrant niet. En gratis olie bij de drie eerste onderhoudsbeurten van een wagen mag ook niet.

Wie hier nog aan uitraakt, mag het zeggen.

Ik ben nooit een fan geweest van Michael Jackson, noch van de persoon, noch van zijn muziek. Om echt eerlijk te zijn, vond ik hem een zonderling en misschien zelfs wel een onnozelaar. Maar hij was ongetwijfeld een fantastische entertainer en zijn invloed op de muziekscene is enorm geweest. Jackson is, na Karel Van Miert en Yasmine, op één week tijd de derde persoon die te vroeg van ons heengaat. Hier één van zijn betere nummers:

A few weeks ago the music industry castigated the Belgian government for failing to endorse the extension of copyright protection for artists from 50 to 70 years. Already settled performers like Rocco Granata argued that this failure would lead to less investment by the industry in new artists. Creativity and the production of music would drop. Consumers would lose. So old songs, they said, should not belong in the public domain. Well, maybe in the very long run. In the meantime, it should not be allowed to sing “Old McDonald Had a Farm hiya hiya hoo” without paying! In fact, it’s all a load of claptrap. Look at the facts. The extension of copyright in the United States benefited only one group: music corporations indeed saw their market value rise. Copyrights are a corporate welfare scheme. On the other hand the weakening of copyright protection, thanks to file-sharing, turned out to be beneficial to consumers and stimulated the production of music. It was beneficial for society as a whole and not only for superstars and corporate fat cats. Apparently we don’t need the music industry to invest in new talent, weakening copyright opens many new possibilities:

The advent of file-sharing technology has allowed consumers to copy music, books, video games and other protected works on an unprecedented scale at minimal cost. In this essay, we ask whether the new technology has undermined the incentives of authors and entertainment companies to create, market and distribute new works. While the empirical evidence of the effect of file sharing on sales is mixed, many studies conclude that music piracy can perhaps explain as much as one fifth of the recent decline in industry sales. A displacement of sales alone, however, is not sufficient to conclude that authors have weaker incentives to create new works. File sharing also influences the markets for concerts, electronics and communications infrastructure. For example, the technology increased concert prices, enticing artists to tour more often and, ultimately, raising their overall income.

Data on the supply of new works are consistent with our argument that file sharing did not discourage authors and publishers. The publication of new books rose by 66% over the 2002-2007 period. Since 2000, the annual release of new music albums has more than doubled, and worldwide feature film production is up by more than 30% since 2003. At the same time, empirical research in file sharing documents that consumer welfare increased substantially due to the new technology.

Over the past 200 years, most countries evolved their copyright regimes in one direction only: lawmakers repeatedly strengthened the legal protections of authors and publishers, raising prices for the general public and discouraging consumption. Seen against this backdrop, file sharing is a unique experiment that considerably weakened copyright protections. While file sharing disrupted some traditional business models in the creative industries, foremost in music, in our reading of the evidence there is little to suggest that the new technology has discouraged artistic production. Weaker copyright protection, it seems, has benefited society.

Ja, het lijkt onwaarschijnlijk maar toch. Deze zeer onduidelijk geformuleerde passage in de regeringsnota van Kris Peeters kwam er op vraag van de N-VA:

Vlaamse milieuholding uitbouwen tot Vlaams energiebedrijf door bundeling met reeds bestaande participaties van PMV. Er wordt een samenwerking met gemeenten tot stand gebracht (cfr. hun participaties) en kapitaal wordt aangetrokken om mee te bouwen aan de ontwikkeling van groene stroom in Vlaanderen

Kris Peeters is dus, op vraag van de N-VA, blijkbaar van plan een energieleverancier (producent?) uit de grond te stampengrotendeels in handen van de overheid (milieuholding, PMV, gemeenten...). Het produceren en verkopen van energie wordt dus blijkbaar opnieuw een overheidstaak. Een Vlaamse GDF Suez dus, het Franse energiebedrijf dat ook grotendeels in handen van de Franse overheid is, onder het goedkeurend oog van Sarkozy.

Het definitieve rapport van het comité belast met het uitwerken van een nieuw toezicht op de financiële sector - het zogenaamde Lamfalussy-rapport - brengt qua aanbevelingen weinig nieuws. Het interessante onderdeel van het rapport is de beschrijving van het ontstaan van de crisis en dan met name het verband tussen de internationale macro-economische onevenwichten enerzijds en de financiële zeepbel anderzijds.

Lamfalussy en zijn werkgroep legt de schuld niet in de eerste plaats bij de bankiers, of bij onvatbare begrippen als hebzucht. Het rapport beschrijft een wereld overspoeld door een tsnunami aan liquide middelen en een financiële sector bijna gedwongen tot het vinden van manieren om al die liquide middelen op een veilige doch rendabele manier te recycleren. Het antwoord van die financiële sector: secuterisatie en leveraging. Gedwongen is een verkeerd woord. Dat is duidelijk. Als je op deze manier gemakkelijk geld kan verdienen, dan worden de eventuele risico’s maar al te graag onder de mat geveegd.

Kortom, hebzucht en het gebrek aan regulering van nieuwe financiële producten droeg zeker bij tot de crisis, het gooide olie op het vuur, zoals het rapport het uitdrukt. Maar terwijl de financiële sector voor de extra olie zorgde, stond het huis (pun intended!) al in brand.

We weten dus wie olie op het vuur gooide. Maar wie stak het vuur aan?

Oef. Dat gaat dus niet door. Als onthaalouder mag je in je eigen huis nog muziek draaien zonder ervoor auteursrechten te moeten betalen. Enfin, eigenlijk moet je dat wel doen, maar Sabam is blijkbaar niet van plan een heksenjacht te organiseren. Gewone commerciële crèches moeten wel (blijven) betalen.

Ik roep alle oprechte verdedigers van eigendomsrechten op om nu eens komaf te maken met al die onzinnige redeneringen van Sabam, een door de overheid ingesteld maar privaat monopolie. Waarom zou je als onthaalhouder of als uitbater van een crèche (of kapper, of jeugdvereniging, of dj...) moeten betalen voor het spelen van een cd die je gekocht hebt, en waar je dus eigenaar van bent? Of ik die cd nu voor mezelf speel, voor een groepje kleine kinderen, of voor honderdduizend mensen in een wei; of ik die cd nu speel met of zonder winstoogmerk, maakt geen enkel verschil: ik heb die cd gekocht en ik doe ermee wat ik wil. Het is mijn eigendom.

Organisaties zoals Sabam, die beweren op te komen voor de zogenaamde intellectuele eigendomsrechten van artiesten, doen niets anders dan het plegen van inbreuken op de echte fysieke eigendomsrechten van al de rest. Zou het niet veel eerlijker zijn dat een artiest wiens nummer ik ten gehore breng voor een groot publiek mij daarvoor betaalt? Ik doe immers al het werk, ik maak de reclame, maar de artiest gaat later wel met de winst van de hogere cdverkoop lopen.

Ja, ook ik ga zondag stemmen. Het is verplicht hé. Uiteraard zal het een stem zijn voor Open Vld. Mijn stem gaat alvast zeker naar onder andere Dirk Van Mechelen en Frans De Cock voor Vlaanderen en naar Guy Verhofstadt en Karel De Gucht voor Europa.

De peilingen zijn inderdaad niet goed. Zeker de laatste niet. Maar er is toch nog hoop. Veel kiezers weten het nog niet: een kwart namelijk. Zij die het wel weten, lijken mij nu net het traditioneel kiespubliek van CD&V te zijn: 55-plussers, gepensioneerden en grote gezinnen. Het kiesresultaat zou voor wat CD&V betreft dan ook wel eens kunnen verschillen van deze peiling.

Studenten, lager opgeleiden, bedienden en vrouwen twijfelen nog sterk. Hier liggen dus nog kansen voor een reeks partijen: Vlaams Belang (lager opgeleiden), Sp-a (lager opgeleiden, vrouwen) en Open Vld (studenten, bedienden, vrouwen).

Ik heb zo een vermoeden dat er zondag meer dan één verrassing uit de bus gaat komen.

Bankiers hebben doorheen de geschiedenis altijd tonnen verwijten over hun hoofd gekregen. Het heden verschilt alleen door de intensiteit van de kritiet. En ze hebben natuurlijk heel wat mispeuterd. Maar één zaak kan je hen niet verwijten: dat ze oorlogsstokers zijn. Deze ietwat verrassende stelling wordt verdedigd in het fascinerende boek Appeasing Bankers van Jonathan Kirshner.

Kirshner maakt korte metten met de marxistische bewering (Lenin, Hilferding et al.) dat de financiële wereld een belangrijk bron is van oorlog en militarisme. Aan de hand van een aantal case studies toont hij op overtuigende wijze aan dat bankiers meestal gekant zijn tegen oorlog en eerder opteren voor verzoening ("appeasement"). Niet dat bankiers van nature overtuigde pacifisten zijn. Net als elke andere zakenman nemen ze dergelijke houding aan puur uit eigenbelang. Het verschil met de rest van de zakenwereld is wel dat de financiële wereld vaak niet gebaat is bij oorlog en een gespierd buitenlands beleid. Met andere woorden, stelt Kirshner, terwijl bankiers vanuit eigen belang "appeasers" zijn is dat bij andere ondernemers vaak niet het geval.

Waarom is dat zo? Omdat de financiële sector enkel gedijt in een situatie van macro-economische en financiële stabiliteit. Bankiers prefereren lage inflatie, of op zijn minst een politiek gericht op het laag houden van de inflatie, voorspelbare rentevoeten, stabiele wisselkoersen, ongehinderde toegang tot de internationale financiële centra, begrotingen in evenwicht, relatief beperkte overheidsuitgaven, lage belastingen en lage niveau’s van overheidsschuld. Je zou dit in moderne termen perfect zo kunnen uitdrukken: bankiers zijn neoliberalen pur sang, en daarom kiezen ze doorgaans voor vredelievende internationale verhoudingen.

Want oorlog, of zelfs maar gespannen internationale verhoudingen die tot oorlog zouden kunnen leiden, ondermijnen de door de bankiers gekoesterde doelen. Oorlog leidt vrijwel altijd tot inflatie, het verdwijnen van monetaire discipline en dus tot grote schommelingen in rentevoeten, devaluaties en instabiele wisselkoersen, interrupties in de internationale financiële stromen, stijgende overheidsuitgaven slechts ten dele gefinancierd door stijgende belastingen en dus ook overheidstekorten en toenemende overheidsschulden. Kortom, als het van de bankiers afhangt, let’s give peace a chance!

Zoals gezegd, Kirshner trakteert ons niet op een statistische analyse om zijn stelling te "bewijzen". Hij wil ze ook niet bewijzen, maar illustereren, zodat ook de zwakke punten eraan duidelijk naar voor kunnen komen. En toch, de case studies zijn helder en zeer overtuigend. Kirshner bekijkt de houding van de financiële wereld tijdens de oorlog tussen de V.S. en Spanje rond 1900, tijdens het interbellum in Japan en Frankrijk, in de V.S. tijdens de Koreaanse oorlog en tijdens de oorlog over de Falklands. Telkenmale namen de bankiers een voorzichtige anti-militaristische houding aan. Telkens gingen ze op de rem staan. Geen oorlog en geen verhoging van de uitgaven om het leger uit te breiden. In Frankrijk was het verzet van de "haute finance" tegen de hermilitarisering zo sterk dat Frankrijk compleet onvoorbereid was toen de oorlog dan toch uitbrak.

Frappant is het voorbeeld van de Falkland-oorlog. De financiële sector had immers onder de regering van Margeret Thatcher alles gekregen wat het maar verlangde. Je zou dan ook denken dat ze zich enthousiast achter de Iron Lady zouden scharen. Dat bleek niet het geval. In tegenstelling tot de overgrote meerderheid van de publieke opinie zagen de bankiers de oorlog niet zitten. De spreekbuis van de financiële wereld - de Financial Times - kantte zich tegen de oorlog (hezelfde gebeurde met de financiële pers in de V.S. tijdens de oorlog met Spanje over Cuba), in tegenstelling opnieuw met het overgrote deel van de overige pers. Gek genoeg gebeurde aan de overkant, in Argentinië, net hetzelfde. Ook daar keerde de financiële wereld zich tegen oorlog en tegen de junta van generaal Galtieri, een junta die nochtans op financieel-economisch vlak alles had gedaan om de bankiers te plezieren.

Nogmaals: het pragmatisch nastreven van het eigenbelang zet de bankiers tot dergelijke houding aan, niet idealisme. Het is niet "make love, not war", het is "make sound money, not war". In die zin staan trouwens onze neoliberale bankiers in oppositie tot de Keynesianen. Het valt trouwens op dat de vijanden van "sound money", en de voorstanders van economische relance door de overheid - laten we ze inderdaad keynesianen noemen - een grote rol hebben gespeeld in de conflicten die door Kirshner worden besproken. Met name in Japan en tijdens de Koreaanse oorlog gingen militarisme en Keynesianisme hand in hand. En dat was natuurlijk in nazi-Duitsland en in de Verenigde Staten onder Roosevelt ook zo, net zoals overigens onder het presidentschap van de zogenaamde neoliberaal Ronald Reagan.

Nu kan je veel kritiek hebben op de economische overtuigingen van de "haute finance", en op basis van puur economische overwegingen toch de voorkeur geven aan het Keynesianisme. Maar ik zou de link tussen "soud money" en vrede enerzijds en die tussen militarisme en Keynesianisme niet zomaar onder de mat durven vegen. Let’s give sound money a chance!

Het zit er bovenarms op tussen William Easterly en Jeffrey Sachs. Het dispuut: ontwikkelingshulp. Easterly lijkt intussen al wat gegeneerd over zijn conflict met Sachs. Hij vraag zich af of hij Sachs niet te veel heeft aangevallen. Hoe dan ook, Easterly heeft een excuus: Sachs is begonnen. Met een persoonlijke aanval dan nog, op hem en op andere critici van ontwikkelingshulp.

Moddergooien is voor politici, academici moeten zich bezig houden met argumenten. De aanval van Sachs is in mijn opinie van ook laakbaar. Bovendien lijkt hij ook inhoudelijk aan het korste eind te trekken. Sachs argumenteert dat ontwikkelingshulp kan werken. Easterly beweert dat eigenlijk ook, maar dan is het zijn opinie noodzakelijk dat de argumenten van de critici serieus worden genomen. Als ontwikkelingshulp een positieve impact wil hebben, zijn er meer klokkenluiders als Easterly (en Dambisa Moyo) nodig. Als Sachs het werkelijk goed meent met ontwikkelingshulp, dan zou hij zich beter wat opener opstellen.

Want uit het verleden kunnen we een aantal ontnucherende lessen trekken. Enkele feiten op een rijtje:

* het overgrote deel van de ontwikkelingshulp werd door de Afrikaanse leiders gespendeerd aan staatsgrepen en burgeroorlogen, niet aan economische ontwikkeling. Begin jaren tachtig spendeerde Zimbabwe 90% van haar financiële hulp aan wapens en munitie. De overheid van Soedan kocht er olie uir Irak mee voor het leger en betaalde met het geld militaire adviseurs uit Iran. Ook in Ethiopië werd 90% van de hulp - waaronder het geld van Live Aid - uitgegeven aan militair materiaal. Ethiopië is momenteel armer dan ooit.

* ontwikkelingshulp is vooral goed voor de landen die de hulp geven. Van elke dollar die een land geeft aan hulp in Afrika, krijgt het drie dollar terug. Hulp creëert vooral een markt voor Westerse producten, en dient dus niet om de eigen binnenlandse ontwikkeling te bevorderen. Zeventig procent van de leningen wordt gebruikt om producten van Westerse ondernemingen te kopen.

* er is geen positieve relatie tussen hulp en economische ontwikkeling, eerder een negatieve. Hoe meer geld een lang krijgt, hoe groter de armoede. Typevoorbeelden zijn Tanzania en Kenya. De komst van ontwikkelingshulp ging gepaard met economische stagnatie en achteruitgang. Botswana aan de andere kant ontving bijna geen hulp, maar heeft de voorbije decennia groeipercentages laten optekenen die hoger zijn dan die van ...China. En het is politiek één van de meest stabiele landen in Afrika.

* Afrika krijgt per hoofd vier keer meer ontwikkelingshulp dan Azië. Commentaar overbodig.

* niet hulp, maar "good governance" is een determinerende factor. Zoals het relatief welvarende eiland Ukara dat niet heeft af te rekenen met corrupte dictators maar waar integendeel de private eigendomsrechten op voorbeeldige wijze worden gegarendeerd zodat er een ondernemende middenklasse is ontstaan.

Kortom, Easterly heeft gelijk. Ontwikkelingshulp kan werken. Maar ik zou er niet te veel op rekenen.