Op dit moment heeft Di Rupo zijn keuze tussen MR en Ecolo nog niet gemaakt. Het is, denk ik, ongezien dat er vijf weken na de verkiezingen nog altijd geen duidelijkheid is over de mogelijke coalitiepartners. Maar helemaal verrassend is dat nu ook weer niet.

De knoop ligt inderdaad aan Franstalige kant, alhoewel de problemen ook aan Vlaamse kant legio zijn. Ondanks de pogingen van Stefaan De Clerck om de spanningen tussen N-VA en CD&V weg te moffelen, is het duidelijk dat de relaties tussen de voormalige kartelpartners danig verzuurd zijn. En de verhoudingen tussen N-VA en Sp.a zijn zo mogelijk nog slechter. De Vlaamse regering is sowieso  een verstandshuwelijk,  maar tussen N-VA en Sp.a botert het hoegenaamd niet. Het Oosterweeldossier is daar eigenlijk maar één voorbeeld van. Neem nu het aangekondigde Vlaamse energiebedrijf. Dat bedrijf bestaat nog maar op papier, is in feite een eis van de N-VA,  maar is nu helemaal op leest geschoeid van de SP.a.  Zij hebben hun slag binnengehaald. Het Vlaams energiebedrijf zal energiebesparing en hernieuwbare energie gaan stimuleren, maar wordt zeker niet uitgebouwd als concurrent voor Suez/Electrabel, de droom van menig N-VA’er.

Nu verwijnen al deze spanningen als sneeuw voor de warme zomerzon van 2010, vergeleken met de problemen aan Franstalige kant. Punt is niet zozeer dat de keuze zo moeilijk is, punt is vooral dat geen van beide kandidaten redenen hebben om uberhaubt tot een federale regering toe te treden.

Laten we beginnen met Ecolo. Die partij is in de federale regering op overschot. Ze is enkel nodig voor een twee derde meerderheid noodzakelijk voor een staatshervorming. Op dat vlak zal ze een compromis moeten sluiten met de N-VA. In ruil voor wat? Voor toegevingen op vlak van kernenergie? Het omgekeerde staat te gebeuren. Ecolo zal eerder moeten aanvaarden dat de kerncentrales langer openblijven, alleen al maar om budgettaire redenen. Daarbij valt niet te vergeten dat de vader van de kernuitstap – Olivier Deleuze - nu fractievoorzitter is van Ecolo/Groen in de Kamer.  Zie je die al een regeerakkoord goedkeuren – mét compromis inzake staatshervorming – waarbij de kernuitstap word teruggedraaid? En dan wordt van Ecolo ook nog eens verwacht in de regering te stappen zonder Groen! Ecolo heeft niets te winnen bij een compromis over de staatshervorming, maar heeft alles te verliezen bij toegevingen inzake kernenergie.  

De MR heeft nog minder reden om in te gaan op de avances van de PS.  Niemand twijfelt eraan dat Didier Reynders reikhalzend uitkijkt naar een nieuwe ministerportefeuille. Maar de rest van de MR? In de nieuwe federale regering komen ze  te staan tegenover een versterkte PS én een versterkte as PS-CDH. Zeer waarschijnlijk kunnen ze daarbij niet meer rekenen op Open Vld.  En eens in de regering zullen ze pijnlijke toegevingen moeten doen inzake BHV net nadat de FDF-burgemeesters in die kieskring elektoraal goed hebben gescoord, tegen de algemene trend voor de MR in. Dit terwijl ze in de oppositie naar hartelust kunnen schieten op de minste PS-toegeving.  Overigens zijn ze dan de enige oppositiepartij van betekenis en ligt de hele rechterzijde voor haar open. Waarom zou de MR op zo’n ogenblik in een linkse coalitie stappen?

Mijn verwachting? Wellicht kiest Di Rupo dan toch voor Ecolo en zal die partij bereid gevonden worden mee te doen, op voorwaarde dat ook Groen! mee aan tafel schuift en dat er inzake kernenergie geen grote toegevingen moeten worden gedaan. Tijdens de onderhandelingen zal de N-VA er dan wellicht alles aan doen op Groen! er alsnog af te rijden. Een ander mogelijke scenario is dat men met de regeringsvorming start zonder de groenen. Die regering heeft niet de gewenste twee derde meerderheid – en dat is zeker een belangrijke hindernis – maar men heeft dan wel de zekerheid dat alle partijen aan tafel werkelijk in de nieuwe regering willen stappen.

Over enkele dagen weten we meer.

Het referendum gisteren over de Lange Wapper leverde dan toch nog een zeer verrassend resultaat op. Maar liefst 40% van de kiezers stemde voor het project. Ok, dat is veel minder dan het aantal nee-stemmers, maar toch nog indrukwekkend gezien de samenstelling van het kiespubliek. Kiespubliek vooral afkomstig uit de backyard van de brug, en het "not-in-my-backyard"-syndroom is hoegenaamd geen mythe. Bovendien is er geen project dat meer omstreden is en negatief in het nieuws geweest dan de Lange Wapper. Ik ken in elk geval geen andere. Het leek wel Murphy daar bij de BAM: alles wat mis kon lopen, liep mis. En dag nog 40% halen. Prachtig resultaat. Wat zou het niet geweest zijn, als men het allemaal wat intelligenter had aangepakt!

Helemaal niet verrassend was weer het geklaag over het systeem van referenda. Persoonlijk ben ik voor referenda. Ik vind het niet meer dan normaal dat je over belangrijke zaken - zoals een grondwet - de bevolking raadpleegt. Maar het is ook niet meer dan dat: een volksraadpleging. Uiteindelijk ontslaat dit de politici er niet van om hun verantwoordelijkheid te nemen. Velen klagen nu omdat de uitslag van deze volksraadpleging hun niet aanstaat. Met zulke reactie tonen die mensen in de eerste plaats zelf aan hoe ondemocratisch ze wel niet zijn. Het zijn inderdaad doorgaans dictators die verkiezingen afschaffen omdat de uitslag hen niet aanstaan.

Gelukkig zijn er ook meer serieuze argumenten, maar ook dan snijden ze niet noodzakelijk hout. Zo is er de opmerking dat 80.000 Antwerpenaren door de afwijzing van de burgvariant, heel Vlaanderen blijven opzadelen met onnoemelijk fileleed. Tachtig duizend Antwerparen gijzelen 6 miljoen Vlamingen. Zoiets. Dezelfde klacht hoorde je naar aanleiding van het Ierse referendum over de Europse grondwet - of tenminste de afgezwakte versie daarvan. Die verdomde pro-Amerikaanse Ieren gezijlen zomaar de rest van Europa dat echter vooruit wil. Maar dat is natuurlijk geen argument tegen referanda op zich, maar wel om een raadpleging te organiseren op het niveau waar het thuishoort. Als de Lange Wapper-brug een impact heeft op gans Vlaanderen dan moet gans Vlaanderen worden geraadpleegd. En Vlaanderen kan toch moeilijk zichzelf gijzelen nietwaar.

De federale ambtenaren krijgen een verhoging van de eindejaarspremie. Gisteren verdedigde een vakbondsman die beslissing op de radio met brio. De overheid neemt immers almaar meer taken op zich en dus moet er dan ook maar meer respect komen voor de ambtenaren die al die taken moeten uitvoeren en tot een goed einde brengen. Respect, dat is hier dus een hogere eindejaarspremie.

Schitterende redenering! Het is toch niet meer normaal dat we respect opbrengen voor al die hardwerkende ambtenaren. En het is ook logisch dat we goed betalen voor een puike dienstverlening. Alleen, is die dienstverlening wel zo goed? Zijn alle ambtenaren wel hardwerkende mensen waarvoor we alleen maar bewondering en respect voor kunnen hebben? Verdienen, kortom, alle ambtenaren wel die verhoging? Waarom zou ik moeten betalen voor de hogere eindejaarspremies van álle ambtenaren, hardwerkende en minder (of niet) hardwerkende?

En er is nog een fundamenteler probleem. Uiteraard moet iedereen betalen voor het verkrijgen van één of andere dienst. En je betaalt maar als die dienst beter is. Maar wie heeft er gevraagd dat de overheid alsmaar meer bijkomende taken op zich neemt. Als ik nu niet wil dat de overheid bepaalde diensten verleend of taken op zich neemt? Waarom zou ik daar dan voor moeten betalen? De overheid is de enige instantie die mensen kan verplichten te betalen voor een slechte dienstverlening of zelfs voor een dienstverlening waar men geen gebruik van maakt. Zelfs als ik nooit naar de Vrt kijk, moet ik er toch voor betalen. Het is moeilijk daarvoor respect op te brengen hoor!

Kris Peeters is verbolgen over de houding van de Duitse regering in het dossier Opel. Hij is verbolgen over de houding van de Europese Commissie. Peeters zegt in De Morgen:

Wie het meeste geld op tafel legt, die kan, los van alle economische overwegingen, het laken naar zich toe trekken. Dat is een spijtige evolutie. Dat is een Europa waar ik het moeilijk mee heb.

Ja dat is zo. Anderlecht trekt in de nationale voetbalcompetitie het laken naar zich toe omdat het het meeste geld heeft. In de Champions League trekken Italiaanse, Spaanse en Britse clubs het laken naar zich toe, omdat ze het meeste geld hebben. En zo ook trekt in het dossier Opel de Duitse regering het laken naar zich toe omdat Merkel meer geld op tafel kan leggen dan Peeters. Zo is het altijd geweest, en zo zal het altijd zijn. Money talks. Uiteindelijk legt Peeters zelf ook veel geld op tafel voor Opel Antwerpen - zo’n 500 miljoen euro - geld dat niet ter beschikking zal zijn voor de tienduizenden kleine zelfstandigen in ons land.

Overigens heeft Europa met die evolutie niet veel te maken. Integendeel, vanuit Europa worden nog regels opgelegd zodat geld niet alles te zeggen heeft. Zou de Duitse regering zonder "dat Europa waar Peeters het moeilijk mee heeft" óók niet gewoonweg zijn gang gaan? Nu moet het zich ten minste houden aan de Europese regels inzake staatssteun, regels waar Peeters het zelf ook niet al te nauw me neemt. Wat zijn die Europese regels?

In de eerste plaats moet de ondersteuning van de overheid leiden tot het herstel van de levensvatbaarheid van de onderneming op lange termijn. De onderneming moet op lange termijn rendabel zijn zonder staatssteun. Daarnaast mogen de concurrentieverhoudingen niet worden verstoord. Het overheidsgeld moet dienen om de onderneming te herstructureren, niet om het bedrijf toe te laten nieuwe markten te veroveren. En als een Europese lidstaat steun geeft aan een transnationaal bedrijf zoals GM/Opel dan kan dat niet exclusief ten voordele zijn van het op het grondgebied van die lidstaat aanwezige bedrijfsfilialen.

De Duitse regering kiest nu precies voor die overnemer Magna die belooft alle Duitse vestigingen open te houden. Maar dat doet de Vlaamse regering ook. Alleen Magna liet tot voor kort uitschijnen dat Antwerpen kon openblijven, als de Vlaamse regering met geld over de brug kwam. Die 500 miljoen euro zijn dan ook exclusief voor Opel Antwerpen bestemd.

Daarnaast is er een studie van de zakenbank Lazard. Die stelt dat een onafhankelijk Opel - los van General Motors - eigenlijk weinig overlevingskansen heeft. Een levensvatbaar Opel op lange termijn is dus een illusie, althans volgens de zakenbank. In die optiek zou men Opel eigenlijk failliet moeten laten gaan. Hoe dan ook, volgens diezelfde zakenbank zijn de overlevingskansen het grootst bij een andere overnemer dan Magna, bij de Chinezen van BAIC namelijk. Maar die willen Opel Antwerpen sluiten en dus is het bod van BAIC voor Peeters onaanvaardbaar. Kortom, het Vlaamse geld is exclusief voorzien voor die overnemer die beloofd Opel Antwerpen open te houden, zelfs al is de levensvatbaarheid van het ganse bedrijf erdoor niet gegarandeerd. Meer in strijd met de Europese regels kan niet.

Herman Van Rompuy toonde zich het voorbije weekend optimistisch over de kansen op een verdere staatshevorming én over een oplossing voor BHV. Tegen maart van volgend jaar zou zo’n oplossing er kunnen zijn, aldus de premier. Is zijn optimisme gewettigd? Als je Senaatsvoorzitter Armand Dedecker mag geloven, meer dan gewettigd. De MR-politicus ziet zelfs een oplossing voor BHV tegen het einde van het jaar. Er inderdaad, de kaarten liggen gunstig.

 

Het belangrijkste is dat de gemeenschapsdialoog op sterven na dood is. Als gevolg hiervan komt het zwaartepunt van eventuele gesprekken en onderhandelingen opnieuw op het federaal niveau te liggen, en in de schoot van de federale regering. Dat betekent dat hoe dan ook de N-VA er niet zal bij betrokken worden. Dit opent perspectieven. Ik kan me niet van de indruk ontdoen dat de vertrekpositie van die partij – sowieso elke versterking van het federale niveau (zelfs symbolisch) of herfederalisering van bevoegdheden tegenhouden – een doorbraak in de communautaire onderhandelingen steeds onmogenlijk heeft gemaakt.

 

Anderzijds hebben de partijen die wel zullen betrokken zijn bij de onderhandelingen – de partijen die de huidige federale meerderheid uitmaken – alle belang bij een gunstig resultaat inzake de staatshervorming en bij een onderhandelde oplossing voor BHV. Joëlle Milquet heeft haar reputatie als Madame Non niet kunnen waarmaken bij de jongste verkiezingen. Bij de MR heeft Didier Reynders en bijgevolg ook het FDF aan gezag ingeboet. Net als bij de CDH heeft de communautaire scherpslijterij bij de MR niets opgeleverd, integendeel. En nu de PS nog altijd de lakens uitdeelt in de Waalse regeringen zouden ook zij toch minder weigerachtig moeten staan tegenover nieuwe bevoegdheden: ze kunnen er ideologisch meer mee doen op regionaal dan op federaal niveau. Of dit voor Vlaanderen een goede zaak is, is dan weer iets anders.

 

De Vlaamse partijen dan. Ik denk niet dat CD&V zich opnieuw in 2011 op een geloofwaardige manier aan de kiezer kan aanbieden zonder staatshervorming en/of zonder splitsing van BHV. Uiteindelijk zouden ze niet in de regering stappen zonder zo’n splitsing. Om er dan vervolgens vier jaar te blijven inzitten en er de leiding van te hebben?

 

Maar de sleutel ligt bij Open Vld. Anderhalf jaar geleden was Guy Verhofstadt de enige politicus die een globaal en constructief voorstel deed voor een grote staatshervorming. Onder zijn voorzitterschap leverde het Comité van Wijzen zelfs een klein pakketje af: de zogenaamde eerste fase. Leterme liet het op dat moment ontstane momentum evenwel voorbijgaan en reed zich enkele maanden later vast in BHV. Verhofstadt is op dit moment opnieuw voorzitter van Open Vld en liet al tijdens de vooronderhandelingen voor een nieuwe Vlaamse regering verstaan dat er zo snel als mogelijk een communautaire hervorming moest komen.

 

Open Vld lijkt de les te hebben geleerd, en stelt zich onder impuls van haar voorzitter constructief op. Geen onredelijke strategie. De partij die immers aan haar principes vasthield en niet deelnam aan de gemeenschapsdialoog - de N-VA - werd bij de verkiezingen beloond. De partij die faalde, maar desondanks probeerde, de CD&V van Kris Peeters, werd in elk geval niet afgestraft, doch de partij die door de kiezer werd gezien als de saboteur van de onderhandelingen - Open Vld - kreeg de rekening gepresenteerd.

 

Open Vld zal nu willen bewijzen dat een onderhandelde oplossing – op federaal niveau – tot meer resultaten leidt dan de “assertieve” (of moet dat zijn “agressieve”) communautaire houding van de nieuwe Vlaamse regering, bepleit door de N-VA. Zo is de kans reëel dat de N-VA in 2011 als de saboteur wordt aanzien, terwijl Open Vld minstens aan de kiezer kan zeggen: we hebben het in elk geval geprobeerd.

Ja, ook ik ga zondag stemmen. Het is verplicht hé. Uiteraard zal het een stem zijn voor Open Vld. Mijn stem gaat alvast zeker naar onder andere Dirk Van Mechelen en Frans De Cock voor Vlaanderen en naar Guy Verhofstadt en Karel De Gucht voor Europa.

De peilingen zijn inderdaad niet goed. Zeker de laatste niet. Maar er is toch nog hoop. Veel kiezers weten het nog niet: een kwart namelijk. Zij die het wel weten, lijken mij nu net het traditioneel kiespubliek van CD&V te zijn: 55-plussers, gepensioneerden en grote gezinnen. Het kiesresultaat zou voor wat CD&V betreft dan ook wel eens kunnen verschillen van deze peiling.

Studenten, lager opgeleiden, bedienden en vrouwen twijfelen nog sterk. Hier liggen dus nog kansen voor een reeks partijen: Vlaams Belang (lager opgeleiden), Sp-a (lager opgeleiden, vrouwen) en Open Vld (studenten, bedienden, vrouwen).

Ik heb zo een vermoeden dat er zondag meer dan één verrassing uit de bus gaat komen.

Na het alarmerende rapport van de Hoge Raad voor de Financiën wordt her en der gepleit voor een verhoging van de belastingen. Zo pleiten Jean-Luc Dehaene en Willy Claes voor een nieuw globaal plan. En Luc Van der Kelen stelt in Het Laatste Nieuws dat de liberalen een verhoging van de belastingen zullen moeten aanvaarden.

Mijn advies : niet doen. Open Vld mag zijn verzet tegen nieuwe belastingen niet opgeven. Daar zijn twee redenen voor.

Ten eerste zal een aangekondigde lastenverhoging de consument aanzetten tot meer sparen, en we hadden nu net meer consumptie nodig, dacht ik. Als het de burger momenteel economisch niet voor de wind gaat, en dan te horen krijgt dat in de toekomst, als de zaken wat beter gaan, de belastingen worden verhoogd, dan zal hij of zij minder dan voordien bereid zijn het geld te laten rollen.

Ten tweede, en véél belangrijker, is dat een verhoging van de belastingen het overheidsbeslag verder doet toenemen. Diverse studies van onder andere Itineria en Voka tonen aan dat een groter overheidsbeslag slecht is voor de private investeringen en voor een verhoging van de productiviteit. Nochtans zijn private investeringen en meer productiviteit de bronnen van échte welvaart.

Luc Van der Kelen zegt dat de belastingen op arbeid niet mogen worden verhoogd. Dat neemt ten dele het probleem geformuleerd onder het eerste punt weg. Ten dele want de aankondiging van een belastingverhoging kan op zich al voldoende zijn om consumenten ertoe aan te zetten meer te sparen. Tegelijk betekent dit ook dat andere belastingen méér moeten worden verhoogd. Welke? Op consumptie? Dat leidt zeker tot meer sparen. Op kapitaal? Dat vergroot de negatieve impact op private investeringen.

Er is dan ook geen andere uitweg dan een vermindering van de uitgaven bij de overheid. De overheid moet de tering naar de nering zetten. Met een overheidsbeslag van rond de 50% van het BBP moeten er toch nog ergens mogelijkheden zijn?

En dan bedoel ik Jean-Marie Dedecker. En dan bedoel ik Luc Beaucourt. De man met het wijsvingertje, de betuttelaar eerste klas - niet te snel rijden he mannekes - reed zelf te snel, en staat nu op de lijst van Dedecker, de grote libertarische roerganger. Wie is de volgende? Noam Chomsky?

* Gerard Depréz vindt dat de intussen afgeblazen komst van Rudy Aernoudt naar de MR voor de partij een "ruk naar rechts" betekende en hij bestempelt Aernoudt als een "ultraliberaal". Goh, wat ben je in dit land toch al snel een ultraliberaal. En naar gewoonte worden er geen argumenten aangedragen waarom zo’n ruk naar rechts nu zo slecht zou zijn. Ruk naar rechts. Slecht. Per definitie. Heeft Depréz les gevolgd bij Kruithof misschien? 

* Met ultraliberalisme heeft zowat de hele politieke klasse een groot probleem, maar met het kruipend fascisme niemand. Dat komt omdat dat kruipend fascisme vaak wordt uitgedragen door op zich fatsoenlijke mensen. Zoals Madame Non. Zij wil nu dat er in de voetbalstadions "spotters" worden ingezet zodat iedereen die geluiden laat horen die kwetsend zouden kunnen overkomen, kan worden geverbaliseerd. Wanneer de staat nu al mensen gaat bespioneren en straffen wanneer ze zich onfatsoenlijk gedragen...dat is fascisme.

Al die kleine maatregelen die onze vrijheid beetje bij beetje inperken. Het lijkt allemaal niet erg. Maar vele kleintjes maken één groot. Voor we het goed en wel beseffen, zijn we onze vrijheid kwijt.

Ik weet niet hoor, maar er is toch wat mis met de nieuwe campagne van de N-VA.

1. De Wever had nu zorgvuldig het imago opgebouwd van de man die nooit lacht. Of beter: het was geen imago, zo is hij echt. En bovendien zijn sterkte: het bewijs van zijn credentials als stand-up comedian. Hij werd er net sympathieker door. Maar wat zien we nu? Een lachende De Wever! Fake. Niemand die deze De Wever associeert met zijn fel gesmaakt optreden in De Slimste Mens. Nu ook in De Domste Campagne.

2. En dan dat idee om een verkeersbord te gebruiken. Wie komt daar nu op? Het is al ontelbare malen gebruikt, meestal zonder al te veel succes. Ouderwets, saai, afgezaagd en inspiratieloos. Althans op dit vlak van de N-VA zeker wat leren van Noël Slangen.

3. Last but not least. De boodschap is mis. Wie beweert dat meer Vlaanderen een uitweg voor de crisis zal betekenen, draait de bevolking een rad voor de ogen. Wellicht bedoeld De Wever dat de Vlaamse overheid krachtdadiger de crisis zal aanpakken dan de federale overheid. Maar meer overheid - Vlaams of federaal - is niet de oplossing.

Kris Peeters sluit een kapitaalinjectie in Opel Antwerp dus niet uit. Het sluit aan bij het voorstel van enkel Duitse deelstaten om de overheid te laten participeren in een Europese poot van General Motors. Afgezien van de onwelriekende connotaties met het economisch nationalisme (wat is het verschil met Obama’s protectionistisch plan om openbare investeringen alleen maar met in Amerika geproduceerde materialen uit te voeren, en waar Europa moord en brand over schreeuwt?), is het gewoonweg een dom idee.

De automobielsector kampt met overproductie. Indien de overheid participeert met kapitaal - geld van de belastingbetaler - kan het bedrijf verder produceren, maar het probleem van overproductie blijft daardoor bestaan. Hoe dan ook moet Open Antwerpen afslanken: moet de overheid participeren in het kapitaal om dat proces beter te begeleiden? Nee toch? Het omgekeerde risico is groter: dat de overheid intreedt in het kapitaal om de nodige herstructurering geen doorgang te laten vinden. Misschien vindt de overheid wel van zichzelf dat ze beter zo’n bedrijf kunnen leiden. Maar Opel Antwerpen behoort toch nu reeds tot de meest productieve vestigingen? Dat is nu net het probleem: het is té productief.

Om het probleem van overcapaciteit aan te pakken is een overheidsparticipatie dus noch nodig noch gewenst. Het aanbod is groter dan de vraag. En dus vermindert men ofwel het aanbod - afslanken dus, ofwel stimuleert men de vraag. Geld in de economie pompen om de vraag te stimuleren, brengt ook problemen met zich mee, zeker als dat leidt tot grotere tekorten op de begroting (zie vorige post). Maar het heeft nog altijd de voorkeur boven puur protectionistische maatregelen zoals een gedeeltelijke nationalisering.

Vandaar dus dit voorstel. Keer een fikse premie uit, of geef een fiscale stimulans, bij de aankoop van een nieuwe wagen. Koppel daar de voorwaarde aan dat die nieuwe wagen milieuvriendelijker moet zijn dan de oude wagen. Dit heeft twee voordelen: er worden meer wagens verkocht waardoor de overcapaciteit vermindert, en de vernieuwing van het wagenpark in milieuvriendelijke zin wordt versneld.

Ik kan ook niet zomaar overstappen naar de sp.a. Ik ben geen socialist.

Bert Anciaux, 28 november 2008

Ik ben absoluut een sp.a’er. En een echte sociaaldemocraat. Zo voel ik me al mijn hele leven.

Bert Anciaux vandaag in De Morgen waarbij hij zijn overstap naar de sp.a bekend maakt. Het zou kunnen dat sociaal-democraat in de ogen van Bert iets anders is dan socialist, maar in die visie staat hij dan toch alleen. En nee, hij stapt niet zomaar over: de sp.a heeft immers haar naam veranderd!

Politici en burgers zijn verontwaardigd. Minister van justitie Stefaan De Clerck spreekt van een schande en wil een reparatiewet. CD&V-Senator Hugo Vandenberghe beweert dat maar één zin moet worden gewijzigd en dat gelijkaardige gevallen daardoor in de toekomst kan worden vermeden.  Eén zin, zo simpel is het. De vraag die op ieders lippen brandt: als het zo eenvoudig is, waarom komt die wijziging er dan nu pas?

Het antwoord is tweeledig. Politici zijn ook maar mensen. En gewone mensen blunderen en maken fouten. Net zoals de financiële whiz-kids die pas na de financiële catastrofe tot de conclusie waren gekomen dat investeren in rommelkredieten dan misschien toch niet zo’n goede zaak was, verandert er op bestuurlijk niveau iets nadat er een ramp is gebeurd. Schaatsen op het ijs wordt verboden nadat mensen door het ijs zijn gezakt; vuurwerk wordt aan banden gelegd, nadat een wijk volledig de lucht is in gegaan; één zin in de wet wordt aangepast nadat criminelen wegens een procedurefout vrijkomen. Ja, markten falen omdat private personen een gebrekkig inzicht hebben in de toekomst, maar verdorie, hetzelfde geldt voor onze regeerders.

Maar er is een ander aspect aan de zaak. Er is immers een goede reden voor al dat juridisch formalisme. Het strikt doen naleven van de procedureregels is gerechtvaardigd om de burgers tegen de overheid (politie, justitie...) te beschermen. Procedureregels zijn even essentieel voor een democratische rechtstaat dan de scheiding der machten. De overheid beschikt over het geweldmonopolie, over het monopolie om mensen te veroordelen en op te sluiten, en desnoods om het leven te brengen (indien de doodstraf bestaat). Het minste, maar dan echt het minste, wat we van diezelfde overheid mogen verwachten is dat ze haar eigen regels naleeft. Anders wordt het onmogenlijk om de bewakers te bewaken. En ter verantwoording te roepen. Het zou eigenlijk verdomd moeilijk moeten zijn om formele regels af te zwakken. In de plaats daarvan is zoiets blijkbaar mogenlijk op één-twee-drie, via een kleine en snelle reparatiewet.

Bij de Belgische spoorwegen kwam deze week een gelijkaardige situatie aan het (rood) licht. Door het winterweer waren er deze week veel vertragingen. Die werden in een aantal gevallen verergerd door de zeer strikte en onzachte procedure die wordt gevolgd, wanneer een treinbestuurder door een rood sein rijdt. De trein moet dan onmiddenlijk stoppen, de treinbestuurer moet wordt vervangen (waardoor de trein het spoor een tijdlang blokkeert) en deze laatste krijgt een schorsing aan zijn broek (zijn rijbewijs wordt ingetrokken als het ware). De vakbonden protesteren. Ergens hebben ze gelijk: iedereen maakt fouten, en het spoorverkeer wordt door de loodzware procedure fel gehinderd. Maar daar staat tegenover dat een machinist die een rood sein negeert een gevaarlijke fout maakt waarbij de levens van honderden mensen op het spel worden gezet.

Ik zeg niet dat er niets moet worden veranderd. Misschien kan hetzelfde resultaat worden bereikt via een meer menselijke procedure. Misschien is het mogelijk de procedureregels die de overheid hanteert bij opsluiting te milderen, zonder de rechten van de burgers tegenover de staat aan te tasten. De regels zijn er ook weer niet omwille van zichzelf. Enige soepelheid moet kunnen. Maar laten we dan in elk geval hierover een open en grondig debat voeren en de zaken niet zo maar vlug vlug regelen op basis van een onfortuinlijk incident. Angst is een slechte raadgever. Paniek evenzeer.

De kogel is door de kerk. Bert Anciaux gaat voor een nieuw sociaal project. Nog maar eens. De burger zit er ongetwijfeld op te wachten. Nog eens een nieuw nieuw nieuw sociaal project. En altijd maar weer dezelfde figuren, die nog niet zo lang gelezen keihard door die burger werden afgestraft. Meer valt daar eigenlijk niet over te zeggen. Nog maar eens heel oude wijn in nieuwe zakken. Een project voor Bert Anciaux: de man is immers zelf een sociaal geval geworden.

Wow. Vincent De Roeck wijst terecht op het belang van deze studie van de K.U. Leuven:

De economische literatuur stelt dat algemene lastenverlagingen de voorkeur genieten boven verminderingen die sterk gericht zijn op specifieke groepen werklozen. Bij deze laatste soort maatregelen loopt men het risico op verdringings-effecten, waardoor werklozen weliswaar aan een baan geholpen worden, maar dit ten koste van andere groepen werknemers. Het geschatte effect van algemene lastenverlagingen is daarentegen positief en aanzienlijk.

Om na te gaan waarom openstaande vacatures de jongste jaren alsmaar moeilijker ingevuld geraken niettegenstaande de werkloosheid niet is afgenomen, werd een econometrische analyse uitgevoerd om na te gaan wat de uitstroomkans uit werkloosheid bepaalt en hebben we die vergeleken met Denemarken. Op basis van onze analyse vinden we dat laaggeschoolden moeilijker ontsnappen uit de werkloosheidsval. Maar vooral de hoogte van sociale transfers vormen een belangrijke rem op het vinden van een nieuwe baan. In Denemarken heeft eenzelfde transfer een veel minder negatief effect. Een belangrijke factor hierin speelt wellicht het uitdovend karakter van de Deense werkloosheidsvergoedingen, in tegenstelling tot België. We concluderen dat verder doorgedreven structurele lastenverlagingen een belangrijke bijdrage kunnen leveren tot het terugdringen van de werkloosheid op voorwaarde dat ook het matchingproces tussen werklozen en werkgevers verbeterd. Dit kan onder meer worden gerealiseerd door de werkloosheidsuitkeringen te beperken in de tijd en/of degressief te maken naarmate men langer werkloos is.

Structurele en algemene verlaging van de lasten op arbeid in plaats van gerichte maatregelen. En daarenboven de werkloosheidsvergoeding beperken in de tijd of in de loop van de tijd verminderen. Twee recepten om de werkloosheid terug te dringen. En twee recepten die al jaren worden voorgesteld door Open Vld, dat door deze studie over de hele lijn gelijk krijgt. Nu Joëlle Milquet nog overtuigen. Zal wel "non" zijn zeker?

De regering-Leterme heeft twee waarlijk hemeltergende maatregelen genomen. Ten eerste wordt opnieuw een bijdrage gevraagd aan Suez ten belope van 250 miljoen euro. Om wat te doen? Om het gat in de begroting te vullen! Om te beginnen is het werkelijk schandalig dat de overheid één instantie, het weze een bedrijf, of een bank, of een burger, of een instelling, dwingt bij te springen in de begroting. Dat is pure discriminatie. Suez heeft groot gelijk dat het naar het Grondwettelijk Hof stapt. Aan een individuele instantie kan enkel een bijdrage worden gevraagd als daar een prestatie of dienstverlening vanwege de overheid tegenover staat. Algemene uitgaven daarentegen worden vanuit de algemene middelen gefinancieerd. Stel dat de regering aan één bedrijf een hoger vennootschapstarief zou opleggen. Of een individuele burger tegen een hoger marginaal tarief zou belasten. We zouden het terecht niet pikken. Vervolgens moet worden vastgesteld dat uiteindelijk de energieverbruiker de klos is. Suez beschikt over een quasi-monopolie. Het zal de heffing dus doorrekenen aan de verbruiker die meer voor zijn energie moet betalen. Een verkapte discriminerende belasting.

En dan is er die "vergeten" maatregelen: de herinvoering van het cliquetsysteem. Dat is toch te gek voor woorden. Het is economische crisis. Regeringen overal ter wereld doen verwoede inspanningen om de banken te herkapitaliseren. Zodat ze blijven lenen aan de bedrijven. Zodat die op hun beurt blijven investeren. Maar bedrijven investeren sowieso niet in een slecht economische klimaat, zelfs niet als het geld voorhanden is. Het rendement van veel investeringen is verminderd, en ze worden dus uitgesteld. Het vetrouwen van de consument moet terug komen zodat ze meer consumeren. De daling van de energieprijzen is op dat vlak zeker wel gekomen. Bovendien verhoogt dit opnieuw de "return on investment". En wat doet de regering nu? Die daling teniet doen! Ja maar, er moet toch bespaart worden op energieverbruik? Juist. Maar waarom worden de verwarmingscheques dan opgetrokken? Deze maatregel was bedoeld om mensen met een laag inkomen bij te staan wanneer ze als gevolg van hoge energieprijzen in de problemen kwamen. Nu wordt ze uitgebreid naar mensen met een gemiddeld inkomen op het moment dat de prijzen dalen. Dat zal ongetwijfeld het verbruik verminderen! Begrijpe wie kan.

Dat zijn dus al drie slechte maatregelen.