Er is de voorbije week weer heel wat onzin geschreven over Elon Musk. Sinds vrijdag immers mag hij zich de eerste biljonair ooit noemen, en dat steekt blijkbaar bij heel wat vooral linkse mensen, en veel van die linkse mensen blijken voor de media te werken. De krant De Morgen (eigendom van MILJARDAIR Van Thillo) spande daarbij de kroon:
Welke schade “dit” veroorzaakt, weet ik niet, want ik heb het artikel niet gelezen (zit achter een paywall namelijk, en ik ga van miljardair Van Thillo geen biljonair maken door voor dit artikel te betalen). Laten we eens even kijken waar dit “biljoen” uit bestaat. Misschien kunnen we dan zien welke schade het veroorzaakt. Musk is in eerste plaats een ondernemer, met name in de technologiesector. Je kan zeggen dat hij “eigenaar” is van zes ondernemingen, met name Tesla (elektrische wagens), SpaceX (produceert de Falcon 9, Falcon Heavy, en Starship, en het bedrijf opereert het fameuze Starlink satelliet internet netwerk),
xAI (het bedrijf achter de AI-robot Grok), Neuralink, The Boring Company (tunnel constructiebedrijf dat verkeerscongestie wil verhelpen en ten slotte X Corp (het voormalige Twitter).
Deze zes bedrijven, of tenminste de aandelen die hij in deze bedrijven heeft, vertegenwoordigen het overgrote deel van zijn “biljoen”. Het loon dat hij als CEO ontvangt of andere inkomsten vormen maar een heel klein deel ervan. Met uitzondering van X zijn al deze bedrijven door Elon Musk zelf opgericht en uitgebouwd (met medewerking van anderen uiteraard – we komen er nog op terug). Twitter werd door hem gekocht, maar is nog steeds grotendeels in zijn bezit. Hier vinden we al meteen een eerste reden waarom Musk biljonair is. Al deze bedrijven zijn immers nog een grote mate in zijn handen. Zo bezit hij bvb. 40% van de aandelen van Space X. Hij is dus een substantiële aandeelhouder in bedrijven die succesvol zijn en waarvan die aandelen hoog worden gewaardeerd. Of dit schade veroorzaakt, kan best zijn, maar ik zie dat niet zo direct. Deze bedrijven stellen vele mensen tewerk en staan bovendien aan de spits wat nieuwe technologieën betreft. Al deze bedrijven zijn zeer innovatief. Sinds wanneer wordt innovatie als schadelijk beschouwd?
Een ander punt. In de jaren tachtig van de vorige eeuw zijn we bekend geworden met het fenomeen van de “corporate raider” (onsterfelijk gemaakt door Michael Douglas als Gordon Gekko (“greed is good”) in de film Wall Street van Oliver Stone). Een “corporate raider” is iemand die ondernemingen opkoopt, ze herstructureert (waarbij vaak heel veel mensen worden ontslagen) en dan met winst verder verkoopt. In een fameuze scéne uit Wall Street op de vraag van Bud Fox waarom hij de onderneming waarin zijn vader werkt, heeft gesloopt, antwoord Gekko: “Because it’s wreckable, alright!” De schade hiervan zie ik wel, zeker voor de direct betrokkenen, maar Elon Musk is overduidelijk géén Gordon Gekko. Zelfs X dat hij heeft gekocht en geherstructureerd, behoort nog steeds in zijn portfolio. Hij heeft Twitter niet kapot gemaakt om het met winst te kunnen verkopen, integendeel.
Uiteraard heeft Elon Musk kunnen profiteren van bijzondere omstandigheden, die te maken hebben met hoe ons huidig kapitalistisch systeem werkt. Maar zo konden alle andere miljardairs, Musk is alleen succesvoller dan hen gebleken, dus ook dat kan je hem moeilijk vermijden. Een eerste punt is dat Musk met verschillende van zijn bedrijven nauw heeft kunnen samenwerken met overheden en daar ook financiële ondersteuning heeft van gekregen. Subsidies voor Tesla bvb. of de Electronic Vehicle Mandates (intussen afgeschaft door zijn “vriend” Donald Trump), of het feit dat SpaceX nauw samenwerkt met NASA.
Een ander element is ons huidig financieel systeem. Door de goedkope geldpolitiek van de centrale banken gedurende de laatste decennia zijn we bekend geworden met het fenomeen van “asset price inflation”. Vermogensinflatie is een economisch fenomeen waarbij de prijzen van activa zoals vastgoed, aandelen en obligaties aanhoudend stijgen. Jarenlang ruim monetair beleid van de FED en de Europese Centrale Bank (ECB) en lagere rentetarieven hebben ervoor gezorgd dat lenen goedkoop is. Dit extra kapitaal vloeit direct naar beleggingen en stenen in plaats van naar de reële economie. Door deze asset inflation zijn de beurskoersen bvb. volkomen losgezongen van de onderliggende reële economie en zijn ze geen reflectie meer van fundamentele economische factoren. Ongetwijfeld zal ook Elon Musk mee geprofiteerd hebben van deze asset inflation, maar zoals gezegd geldt dat ook voor alle andere “miljardairs”, en bovendien worden de meeste van Musk’s bedrijven nog steeds privaat gehouden, en worden de aandelen niet op de beurs verhandeld (Tesla stond lange tijd als enig Musk-bedrijf genoteerd op de aandelenmarkt, SpaceX is daar sinds vorige vrijdag pas bijgekomen).
Wanneer het op de “vermogensinflatie” aankomt, moeten we dus niet eerst in Musk’ richting kijken, maar wel in dat van investeringsbanken zoals Blackrock, Street Inc. en Vanguard. Blackrock heeft ongeveer 14 biljoen dollar aan activa dat het beheert (“assets under management”). Vanguard 12 biljoen. In die optiek kan je dus eigenlijk zeggen dat Blackrock en niet Musk de eerste “biljonair” is, al is Blackrock natuurlijk geen persoon. Blackrock beheert dus 14 keer zoveel aan activa als Musk. Doet dat beheer volgens de eigen criteria (de zgn. ESG-criteria) die niet altijd in het belang zijn van de bedrijven zelf. Blackrock zit dus eigenlijk dichter bij iemand als Gordon Gekko dan Elon Musk maar in tegenstelling tot Gekko verkopen ze zichzelf onder de noemer van “inclusive capitalism” waar ook rekening wordt gehouden met andere waarden zoals milieubescherming, antidiscriminatie, strijd tegen klimaatopwarming enz….Je zal Larry Fink, CEO van Blackrock, nooit horen zeggen dat greed good is. Dus zal je niemand aan de linkerzijde iets verkeerds horen zeggen over Larry Fink en Blackrock, zelfs al richt Blackrock volgens dezelfde redenering die links toepast op Musk, 14 keer zoveel schade aan als laatstgenoemde.